การประเมินการยอมรับของผู้บริโภคของข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย

เผยแพร่บทความนี้

รูปภาพ 1 แสดงลักษณะต้นข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายและข้าวขาวดอกมะลิ 105

  ผลงานวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยในโครงการวิจัยย่อย-1 "การคัดเลือกสายพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายที่ให้ผลผลิตสูง เมล็ดมีคุณภาพดีและคุณค่าทางอาหารสูง" ภายใต้แผนงานวิจัย "การคัดเลือกสายพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายที่ได้จากเทคนิคลำไอออนพลังงานต่ำที่ให้ผลผลิตสูงสำหรับปลูกในพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทย" ซึ่งได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจาก สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (สวก.) ในปี 2555-2557 นอกเหนือจากงานวิจัยด้านการทดสอบและคัดเลือกสายพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายที่ให้ผลผลิตสูงที่เหมาะสมกับพื้นที่เพาะปลูกภาคเหนือของประเทศไทย งานวิจัยของโครงการวิจัยย่อย-1 ยังรวมถึงการศึกษาคุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการทางอาหารของข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย พัฒนาเทคนิคการตรวจสอบคุณภาพของข้าวโดยไม่ทำลาย ศึกษาวิจัยเปรียบเทียบคุณภาพเมล็ดข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายกับคุณภาพเมล็ดข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในด้านความหอม (ใช้ปริมาณสาร 2-acetyl-1-pyroline ในเมล็ดข้าวกล้องเป็นตัวเปรียบเทียบ) คุณภาพของเมล็ดข้าว (คุณภาพการสี คุณภาพหลังการหุงต้ม การยอมรับของผู้บริโภค) เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการคัดเลือกพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายที่มีคุณภาพเมล็ดดีเด่น ดำเนินการรับรองพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย ส่งเสริมการเพาะปลูกข้าวขาวดอกมะลิ105 พันธุ์กลายในเกษตรกรเป้าหมาย ศึกษาวิธีการสกัดน้ำมันรำข้าวและวิธีการวิเคราะห์สารต้านออกซิเดชัน ศึกษาวิธีการแปรรูปและวิธีการวิเคราะห์สารสำคัญในข้าวกล้องงอก แปรรูปและตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำมันรำข้าวและ ผลิตภัณฑ์ข้าวกล้องงอก และแนะนำ อบรม ส่งเสริมการแปรรูปข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณท์จากข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย เป็นต้น


  การทดสอบทางประสาทสัมผัส (sensory test) ของผู้บริโภคในจังหวัดเชียงใหม่ ด้วยวิธีการทดสอบโดยการใช้คะแนนและสเกล (Scoring and Scaling) แบบ 9 point hedonic scale (1 = ไม่ชอบมากที่สุด 5 = เฉยๆ 9 = ชอบมากที่สุด) โดยให้ผู้บริโภคในช่วงอายุ 20 ? 60 ปี จำนวน 200 ราย ทดสอบชิมตัวอย่างข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย*แต่ละสายพันธุ์เปรียบเทียบกับพันธุ์เปรียบเทียบ (check variety) คือ ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในด้านสี ลักษณะปรากฏ กลิ่น รสชาติ เนื้อสัมผัส และการยอมรับโดยรวม ทำการทดสอบทีละคู่ โดยนำข้าวไปหุงโดยใช้หม้อหุงข้าวไฟฟ้า SHARP รุ่น KSH-206 อัตราส่วนโดยน้ำหนักของข้าวต่อน้ำ เท่ากับ 1:1.75 สำหรับข้าวขาวดอกมะลิ 105 HyKOS3 HyKOS7-1 HyKOS16 HyKOS21 และอัตราส่วนโดยน้ำหนักของข้าวต่อน้ำ เท่ากับ 1:2.0 สำหรับ HyKOS3-1 และ HyKOS22


  *ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย ที่นำมาศึกษาวิจัยเป็นสายพันธุ์ข้าวที่ได้จากการใช้เทคนิคลำไอออนพลังงานต่ำ (Phanchaisri et al., 2007, ข้าวนาโน, 2549, บุญรักษ์ และคณะ, 2553) ชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ (mutation induction) ในข้าวขาวดอกมะลิ 105 (Oryza sativa L. cv 105, KDML 105) สายพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายที่ให้ผลผลิตสูงทั้ง 6 พันธุ์ (รูปภาพ 1) เป็นข้าวเจ้าเมล็ดสีข้าวจำนวน 5 พันธุ์ (HyKOS3, HyKOS3-1, HyKOS7-1, HyKOS16, HyKOS22) และข้าวเจ้าเมล็ดสีก่ำจำนวน 1 พันธุ์ (HyKOS21) โดยข้าวสายพันธุ์กลายที่พัฒนาทั้งหมดมีความคงที่ของการกลายพันธุ์ (M1-M9) และมีลักษณะประจำสายพันธุ์ตรงกับข้าวที่ให้ผลผลิตสูง (Jennings, 1964) คือเป็นข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง (เพาะปลูกได้หลายครั้งใน 1 ปี) ต้นค่อนข้างเตี้ย (semi dwarf, ไม่หักล้มในระยะเก็บเกี่ยว, สามารถเพาะปลูกแบบนาหว่านได้) ให้ผลผลิตสูง (high yield varieties) และมีความต้านทานต่อโรคและแมลง ซึ่งแผนงานวิจัยฯ กำลังดำเนินการแนะนำและส่งเสริมการเพาะปลูกสายพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายแก่เกษตรในพื้นที่เพาะปลูกภาคเหนือ


  ผลการทดลอง ดังตารางที่ 1-6 ซึ่งพบว่า ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ได้รับการยอมรับในด้านต่างๆ สูงกว่าข้าวพันธุ์อื่นๆ ยกเว้น HyKOS3-1 ซึ่งได้รับการยอมรับในทุกด้านแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญ (p>0.05) จากข้าวขาวดอกมะลิ 105 และ HyKOS16 ซึ่งได้รับการยอมรับต่ำกว่าข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในด้านสีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p≤0.05) เพียงลักษณะเดียว



  และเมื่อนำข้อมูลความแตกต่างระหว่างตัวอย่างแต่ละคู่มาพิจารณาลดจำนวนข้อมูลโดยใช้เทคนิค Principal Component Analysis (PCA) เพื่อความสะดวกในการพิจารณาความแตกต่างของการยอมรับข้าวสายพันธ์ต่างๆ ในภาพรวม พบว่า จากข้อมูลทั้งหมด 6 ลักษณะ คือ สี ลักษณะปรากฏ กลิ่น รสชาติ เนื้อสัมผัส และการยอมรับโดยรวม สามารถลดลงเหลือเพียง 2 PC โดยสามารถอธิบายความแปรปรวนของข้อมูลได้ถึงร้อยละ 73.3 และสามารถนำข้อมูลที่ได้มาสร้างเป็นกราฟแสดงตำแหน่งข้าวแต่ละสายพันธ์ได้ดังรูปภาพที่ 2 ซึ่งจะเห็นได้อย่างชัดเจนว่า สายพันธุ์ที่ได้รับการยอมรับในด้านต่างๆ ใกล้เคียงกับข้าวขาวดอกมะลิ 105 มากที่สุด คือ HyKOS3-1 และ HyKOS16 รองลงมา คือ HyKOS7-1 ในขณะที่ HyKOS3 HyKOS21 และ HyKOS22 ได้รับการยอมรับค่อนข้างแตกต่างจากข้าวขาวดอกมะลิค่อนข้างมาก


  สำหรับ HyKOS3-1 นั้น พบว่า ได้รับการยอมรับในทุกด้านแตกต่างจากข้าวขาวดอกมะลิอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) ดังตารางที่ 2 แต่การหุงข้าว HyKOS3-1 นี้ จะต้องใช้อัตราส่วนโดยน้ำหนักของข้าวต่อน้ำ เท่ากับ 1:2.0 ซึ่งมากกว่าอัตราส่วนโดยน้ำหนักของข้าวต่อน้ำที่ใช้สำหรับการหุงข้าวขาวดอกมะลิ ที่มีค่าเท่ากับ 1:1.75 เนื่องจาก HyKOS3-1 เป็นข้าวที่มีความแข็งมากกว่าข้าวขาวดอกมะลิ ส่วนข้าว HyKOS16 นั้นได้รับการยอมรับในเกือบทุกด้านแตกต่างจากข้าวขาวดอกมะลิอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) ยกเว้นด้านสีเพียงด้านเดียวที่ได้รับการยอมรับน้อยกว่าข้าวขาวดอกมะลิอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ดังตารางที่ 4


ภาพที่ 2 กราฟแสดงตำแหน่งข้าวแต่ละสายพันธ์ตามการยอมรับในด้านต่างๆ ของข้าวสวย

เอกสารอ้างอิง


Jennings, P.P. (1964). Plant type as a rice breeding objective. Crop Sci.4:13-15.


Phanchaisri, B., Chandet, R., Yu, L.D., Vilaithong, T., jamjod, S. and Anuntalabhochai, S. (2007). Low-energy ion beam-induced mutation in Thai jasmine rice (Oryza sativa L. cv. KDML 105). Surf. Coat. Technol. 201:8024-8028.


ข้าวนาโน. (2549). บทความเรื่อง ?ความสำเร็จในการใช้นาโนเทคโนโลยีปรับปรุงพันธุ์ข้าวของนักวิทยาศาสตร์ ไทย? National Geographic (ฉบับภาษาไทย) มิถุนายน 2549 (ISSN 1513-9840) หน้า 126-127.


ข้าวกลายพันธุ์-1. (2552) ข้าวหอมมะลิ [online]. Avilable://http://www.geocities.com/psplant/rice.html [2009, May 7]


บุญรักษ์ และคณะ. (2553). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยการพัฒนาสายพันธุ์ข้าวให้ผลผลิตสูงจากข้าว หอมมะลิ 105 ด้วยลำไอออนพลังงานต่ำ (Development of high yield rice varieties from KDML 105 by low energy ion beam) เสนอต่อสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พ.ศ. 2553



ร่วมแสดงความคิดเห็น